Voorbereid op de toekomst door plezier te houden in leren

Hoe houden we ‘lol’ in het leren?

Onlangs luisterde ik naar de podcast “de eeuw van mijn dochters”, waarin Art Rooijakkers op zoek gaat naar antwoorden hoe de wereld eruit zal zien als zijn dochters groot zijn. In de aflevering “Moeten mijn dochters straks nog werken” zegt Sandra Flippen, hoofdeconoom bij de ABN/AMRO vanaf minuut 17:14 dat “werk meer is dan alleen brood op de plank”. Volgens haar is werk iets waarin je jezelf tot ontplooiing brengt. Daarbij is belangrijk “welke mogelijkheden je hebt als individu en hoe je deze te gelde kunt maken”. Zij benadrukt dat er een groeiende ongelijkheid gaat ontstaan in de race tussen technologie en scholing. Als de technologische ontwikkeling sneller gaat dan dat de overheid en scholing kunnen bijbenen, dan is er een steeds kleinere groep mensen die de technologie beheerst. Die kleine groep zal de elite van de toekomst worden, die goed geld kunnen verdienen. De vraag die heerst is: gaat deze ontwikkeling op dezelfde voet door? Wat zijn dat de vaardigheden die je straks nodig hebt? Dus hoe bereid je kinderen daar nu op voor?

En dan concludeert Sandra Flippen in de podcastaflevering het volgende:

Zorg dat ze lol hebben in leren. Ik denk dat het allerbelangrijkste is dat je kinderen leert om plezier te hebben in het leren van nieuwe dingen. Zorg dat ze echt lol hebben in leren en niet bang zijn voor nieuwe dingen. Dat als ze een uitdaging ergens zien dat ze het willen aangrijpen. Dat ze de lol ervaren van het kunnen halen en niet de angst ervaren van ‘oh, ik kan het toch niet’. Dat zijn belangrijke vaardigheden, want je weet niet wat er straks van je kinderen geëist gaat worden. Het enige wat je wel weet is dat het waarschijnlijk niet is wat je nu denkt dat het is.

Eén ding weten we bij Sudbury Amersfoort heel goed, en dat is dat gedwongen worden om dingen te doen vaak averechts werkt om er plezier uit te halen. Een gevoel van lol, of plezier in iets hebben noemen we ook wel ‘intrinsiek gemotiveerd’ voor iets zijn. Dus hoe houd je lol in leren ofwel die intrinsieke motivatie om iets te leren in stand? 

Motiveren betekent eigenlijk “niet demotiveren”

Jij weet denk ik ook wel wat lol in leren wegneemt. Geen eigen vrije keuze hebben in de dingen die we moeten doen is er één van. Als tweede vinden mensen het niet fijn om lange tijd werk te moeten doen dat veel te moeilijk of juist veel te makkelijk is. Ook verliezen mensen een motivatie om dingen te doen die geen doel lijken te hebben, of waarvan het doel voor de persoon zelf geen waarde heeft. Tevens draagt een gevoel van ‘er niet bij te horen’, van ‘niet gezien of gewaardeerd’ worden ook niet bij aan motivatie om door te zetten.

Dus hoe houden we ‘lol’ in het leren van nieuwe dingen?

Baby’s en peuters hebben ‘lol’ in het leren van nieuwe dingen. Alles is nieuw voor ze, van het leren praten, het leren lopen tot het leren van andere, complexe vaardigheden. Als je kijkt naar het aanleren van taal, dan is er eigenlijk niets vergelijkbaar of cognitief meer complex om te leren. Taal leer je vanuit het niets, er is geen referentiekader van waaruit je dit kunt leren. Je enige referentiekader is wat je ziet, wat je hoort en wat je voelt en je hersencapaciteit om connecties te kunnen maken. Ze leren het door signalen uit hun omgeving te interpreteren, gezichtsuitdrukkingen te lezen en verschillende toonhoogtes klanken te begrijpen. 

Van nature leert de mens door te observeren, door uit te proberen, door te volharden. Keer op keer hetzelfde proberen totdat het lukt, zonder angst om te falen. Die ‘lol’ in leren gaat ook gepaard met frustratie en boosheid. Ik herinner me nog dat onze oudste dochter boos was dat ze nog niet kon staan, echt gefrustreerd. En het moment dat het lukte een euforische glimlach op haar gezicht toverde!

‘Lol’ in leren gaat ook over acceptatie van het eigen falen. Het niet voldoen aan de eigen maatstaf van wat je had willen bereiken met waar je mee bezig bent. Hun maatstaf van wat ze willen bereiken komt heel vaak niet overeen met die wij in onze gedachten hebben als we kijken naar hun werk. Als we ons oordeel vellen in termen van “wat mooi heb je dat gemaakt of wat goed van je dat je dat kunt”, horen ze een andere boodschap, “wat mooi of goed voor jouw leeftijd”. Dat is een boodschap die niet overeenkomt met hun eigen maatstaf van perfectie, want in hun ogen voldoet het soms niet (ze streven naar competentie). 

En als we ons ongeduld tonen en hun willen helpen om iets beter te doen, dan halen we een voor hun essentiële mogelijkheid weg om iets zelf uit te vinden of zelf te doen. We ontnemen ze dan hun eigen ‘leermogelijkheid’. Als we goed luisteren dan weten we dat ze niet geholpen willen worden. “Nee, zelf doen!” Dat is wat we allemaal wel kennen in de fase van opgroeien van jonge kinderen.

Die wil om dingen zelf te doen, om dingen op een eigen tempo en naar een eigen maatstaf van perfectie uit te voeren is de belangrijkste drijfveer voor behoud van ‘lol’ in leren en doorzetten en voor het niet bang worden om nieuwe dingen te leren. Op die manier ontwikkel je een mindset dat je dingen altijd ‘wel kunt’.

Een omgeving die zorgzaam, liefdevol en ondersteunend is, is daarbij een voorwaarde. Gezien worden in je worstelingen, maar vertrouwen in je eigen kracht in je eigen ontwikkeling is essentieel. Het vertrouwen in het eigen vermogen om te leren uit een diverse omgeving. 

Op een Sudbury School houd je lol in leren

Op een Sudbury School gaan we dit type leren niet in de weg staan. Deze unieke aanpak maakt dat kinderen alles leren wat noodzakelijk is in de maatschappij. Ze ontwikkelen taal en rekenvaardigheden, ontwikkelen kennis in vakgebieden waar zij zelf hun interesse in hebben (Gray, 2016). Het belangrijkste, ze verliezen niet hun natuurlijke sensitiviteit om te leren uit hun omgeving. Hun vermogen om zichzelf te blijven ontwikkelen vanuit hun eigen alertheid, creativiteit en gevoeligheid voor wat er in hun omgeving gebeurt, is de drijfveer om lol in het leren te houden. Ze ontwikkelen een intelligente levenshouding die hen in staat stelt om alles wat ze willen bereiken, te kunnen bereiken. Om hun eigen vermogen te leren kennen en er iets mee te doen. Dat is waarom een Sudbury School geen onnodige blokkades opwerpt die dit soort leren in de weg kunnen staan. 

Meer weten over hoe deze unieke, baanbrekende school dit doet? Neem contact op

 

Referenties

Gray, P. (2016). Children’s Natural Ways of Educating Themselves Still Work: Even for the Three Rs. In D. C. Geary & D. B. Berch (Eds.), Evolutionary Psychology (pp. 67–93). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-29986-0_3